تاکنون‭ ‬پیرامون‭ ‬راه‭ ‬اندازی‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬اقدامات‭ ‬بسیاری‭ ‬در‭ ‬استان‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬کشور‭ ‬انجام‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مرور‭ ‬این‭ ‬وقایع‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬تصویر‭ ‬واضحی‭ ‬از‭ ‬عاقبت‭ ‬این‭ ‬ظرفیت‭ ‬قانونی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬برنامه‭ ‬پنجم‭ ‬توسعه‭ (‬ماده‭ ‬70‭) ‬دیده‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬دهد‭. ‬این‭ ‬ظرفیت‭ ‬قانونی‭ ‬چنین‭ ‬بنا‭ ‬گذاشته‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬دستگاه‭ ‬های‭ ‬صادرکننده‭ ‬مجوز‭ ‬فعالیتهای‭ ‬اقتصادی،‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬یکپارچه‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬فضای‭ ‬حقیقی‭ ‬یا‭ ‬مجازی،‭ ‬شرایطی‭ ‬را‭ ‬مهیا‭ ‬کنند‭ ‬تا‭ ‬با‭ ‬رعایت‭ ‬اصل‭ ‬همزمانی،‭ ‬در‭ ‬کمترین‭ ‬زمان‭ ‬و‭ ‬هزینه‭ ‬ممکن‭ ‬مجوزهای‭ ‬لازم‭ ‬صادر‭ ‬گردد‭. ‬

آذربایجان‭ ‬شرقی

در‭ ‬تبریز‭ ‬برای‭ ‬راه‭ ‬اندازی‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری،‭ ‬یک‭ ‬سیستم‭ ‬صدور‭ ‬همزمان‭ ‬استعلامها‭ ‬در‭ ‬مرکز‭ ‬خدمات‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬مراجعه‭ ‬سرمایه‭ ‬گذار‭ ‬و‭ ‬کسب‭ ‬مدارک‭ ‬لازم،‭ ‬تقاضای‭ ‬وی‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬همزمان‭ ‬به‭ ‬سازمانهای‭ ‬صادرکننده‭ ‬استعلام‭ ‬ارسال‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬آنها‭ ‬زمانی‭ ‬برای‭ ‬پاسخ‭ ‬به‭ ‬درخواست‭ ‬مذکور‭ ‬داده‭ ‬میشود‭. ‬

اگر‭ ‬سازمان‭ ‬مربوطه‭ ‬نتواند‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬به‭ ‬استعلام‭ ‬پاسخ‭ ‬دهد،‭ ‬بایستی‭ ‬در‭ ‬جلسه‭ ‬شورای‭ ‬گفتگوی‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬این‭ ‬استان‭ ‬جوابگوی‭ ‬بالاترین‭ ‬مقام‭ ‬اجرایی‭ ‬باشند‭. ‬راه‭ ‬اندازی‭ ‬این‭ ‬سیستم‭ ‬تا‭ ‬حد‭ ‬بسیار‭ ‬زیادی‭ ‬سرعت‭ ‬صدور‭ ‬استعلام‭ ‬ها‭ ‬را‭ ‬بالا‭ ‬برده‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬یک‭ ‬اشکال‭ ‬اساسی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬شخص‭ ‬بودن‭ ‬سیستم‭ ‬است‭. ‬یعنی‭ ‬اگر‭ ‬مقامات‭ ‬ارشد‭ ‬این‭ ‬استان‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬دلیلی‭ ‬مداوماً‭ ‬پیگیر‭ ‬خروجی‭ ‬های‭ ‬این‭ ‬سیستم‭ ‬نباشند‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬آسیب‭ ‬پذیر‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭. ‬مضافاً‭ ‬اینکه‭ ‬هنوز‭ ‬در‭ ‬سازمانها،‭ ‬مداخله‭ ‬های‭ ‬انسانی‭ ‬برای‭ ‬پاسخ‭ ‬به‭ ‬تقاضاها‭ ‬بسیار‭ ‬زیاد‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬رفتار‭ ‬سلیقه‭ ‬ای‭ ‬برخی‭ ‬کارشناسان‭ ‬و‭ ‬مدیران‭ ‬می‭ ‬تواند‭ ‬به‭ ‬مرور‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سیستم‭ ‬ایراد‭ ‬وارد‭ ‬کند‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬هر‭ ‬چه‭ ‬مداخله‭ ‬انسانی‭ ‬بیشتر‭ ‬باشد‭ ‬آسیب‭ ‬پذیری‭ ‬سیستم‭ ‬هم‭ ‬بالاست‭. ‬

هیئت‭ ‬مقررات‭ ‬زدایی

همانطور‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نام‭ ‬هیئت‭ ‬مقررات‭ ‬زدایی‭ ‬پیداست،‭ ‬این‭ ‬هیئت‭ ‬در‭ ‬وهله‭ ‬اول‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬شناسایی‭ ‬و‭ ‬حذف‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬مخل‭ ‬و‭ ‬مزاحم‭ ‬و‭ ‬دوم‭ ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬ارتباط‭ ‬مسنجم‭ ‬و‭ ‬یکپارچه‭ ‬بین‭ ‬سازمانهای‭ ‬صادرکننده‭ ‬مجوز‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬کشور‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬کاری‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬هیئت‭ ‬انجام‭ ‬میدهد‭ ‬بیشتر‭ ‬سروسامان‭ ‬دادن‭ ‬و‭ ‬منطقی‭ ‬کردن‭ ‬ارتباط‭ ‬سازمانها‭ ‬و‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬مترتب‭ ‬بر‭ ‬آنهاست‭. ‬به‭ ‬قدری‭ ‬حجم‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬صادرکردن‭ ‬مجوزها‭ ‬زیاد‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬هیئت‭ ‬هنوز‭ ‬نتوانسته‭ ‬وارد‭ ‬فاز‭ ‬اجرایی‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬شود‭. ‬اگرچه‭ ‬پیش‭ ‬فرض‭ ‬این‭ ‬هیئت‭ ‬هم،‭ ‬ایجاد‭ ‬سیستمی‭ ‬مشابه‭ ‬آذربایجان‭ ‬شرقی‭ ‬است‭. ‬

استان‭ ‬کرمان‭ ‬در‭ ‬اولین‭ ‬قدم

در‭ ‬بدو‭ ‬ابلاغ‭ ‬این‭ ‬قانون،‭ ‬اولین‭ ‬اقدامی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دستگاه‭ ‬های‭ ‬ذیربط‭ ‬استان‭ ‬کرمان‭ ‬صورت‭ ‬گرفت‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مکانی‭ ‬مشخص‭ (‬که‭ ‬مرکز‭ ‬خدمات‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬باشد‭)‬،‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬سازمان‭ ‬صادر‭ ‬کننده‭ ‬استعلام،‭ ‬یک‭ ‬نفر‭ ‬تام‭ ‬الاختیار‭ ‬حضور‭ ‬پیدا‭ ‬کند‭ ‬تا‭ ‬سرمایه‭ ‬گذار‭ ‬با‭ ‬مراجعه‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬مکان،‭ ‬تمامی‭ ‬مدارک‭ ‬مثبته‭ ‬را‭ ‬تحویل‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬ظرف‭ ‬زمان‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬دریافت‭ ‬پاسخ‭ ‬مراجعه‭ ‬نماید‭. ‬با‭ ‬خوابیدن‭ ‬تب‭ ‬سازمانها،‭ ‬نه‭ ‬فرد‭ ‬تام‭ ‬الاختیاری‭ ‬معرفی‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬چنین‭ ‬فضای‭ ‬فیزیکی‭ ‬عملاً‭ ‬شکل‭ ‬گرفت‭. ‬این‭ ‬بهانه‭ ‬هم‭ ‬آورده‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬افراد‭ ‬تام‭ ‬الاختیار‭ ‬سازمانها‭ ‬قاعدتاً‭ ‬در‭ ‬رده‭ ‬های‭ ‬بالای‭ ‬مدیریتی‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬فرصتی‭ ‬برای‭ ‬حضور‭ ‬در‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬را‭ ‬ندارند‭. ‬چند‭ ‬سازمان‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬معرفی‭ ‬کارشناسان‭ ‬رده‭ ‬پایین‭ ‬خود،‭ ‬دین‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬ادا‭ ‬شده‭ ‬دیدند‭. ‬

دومین‭ ‬قدم

پس‭ ‬از‭ ‬اینکه‭ ‬ایده‭ ‬نافرجام‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬فیزیکی‭ ‬به‭ ‬فراموشی‭ ‬سپرده‭ ‬شد،‭ ‬ایده‭ ‬دیگری‭ ‬روی‭ ‬کار‭ ‬آمد‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬تشکیل‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬ستادی‭ ‬که‭ ‬اعضای‭ ‬اصلی‭ ‬آن‭ ‬مدیران‭ ‬ارشد‭ ‬سازمانها‭ ‬یا‭ ‬نمایندگان‭ ‬تام‭ ‬الاختیار‭ ‬آنان‭ ‬بودند‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬قرار‭ ‬شد‭ ‬همچون‭ ‬روال‭ ‬گذشته،‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاران‭ ‬در‭ ‬سازمانها‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬مجوز‭ ‬سرگردان‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬کجا‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬مشکل‭ ‬اساسی‭ ‬تر‭ ‬برخوردند‭ ‬به‭ ‬دبیر‭ ‬این‭ ‬ستاد‭ ‬مراجعه‭ ‬نماید‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬لیست‭ ‬مدعوین‭ ‬جلسات‭ ‬آن‭ ‬قرار‭ ‬گیرند‭ ‬تا‭ ‬هر‭ ‬زمان‭ ‬فرصت‭ ‬شد‭ ‬از‭ ‬نماینده‭ ‬سازمان‭ ‬مربوطه‭ ‬دعوت‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬ایشان‭ ‬سوال‭ ‬شود‭ ‬‮«‬چرا‭ ‬مشکل‭ ‬سرمایه‭ ‬گذار‭ ‬حل‭ ‬نشده‭ ‬است؟‮»‬‭.‬

‭ ‬اوایل‭ ‬جلسات‭ ‬این‭ ‬ستاد‭ ‬پر‭ ‬شور‭ ‬و‭ ‬حرارت‭ ‬برگزار‭ ‬می‭ ‬شد‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬مرور‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬سازمانها‭ ‬افرادی‭ ‬معرفی‭ ‬می‭ ‬شدند‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬برگزاری‭ ‬جلسه‭ ‬از‭ ‬محتوای‭ ‬آن‭ ‬اطلاع‭ ‬نداشتند‭!. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬چیزی‭ ‬که‭ ‬امروز‭ ‬در‭ ‬کرمان‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬فعال‭ ‬است‭ ‬یک‭ ‬چنین‭ ‬وضعیتی‭ ‬دارد‭. ‬

جمع‭ ‬بندی

با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬مرور‭ ‬تاریخچه‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬استان‭ ‬کرمان‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬دریافت‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬سهولت‭ ‬لازم‭ ‬در‭ ‬صدور‭ ‬مجوزها‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬نیامده‭ ‬که‭ ‬میتواند‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬مسائل‭ ‬و‭ ‬کاستی‭ ‬های‭ ‬بسیاری‭ ‬باشد‭ ‬همچون‭ ‬عدم‭ ‬آگاهی‭ ‬و‭ ‬مطالبه‌گری‭ ‬عمومی،‭ ‬عدم‭ ‬وجود‭ ‬مرکز‭ ‬هماهنگی،‭ ‬پیگیری‭ ‬و‭ ‬پایش‭ ‬ارتباطات‭ ‬الکترونیکی‭ ‬بین‌‭ ‬سازمانی،‭ ‬عدم‭ ‬وجود‭ ‬نظام‭ ‬انگیزشی‭ ‬و‭ ‬تشویقی‭ ‬مناسب،‭ ‬ضعف‭ ‬زیر‌ساختی،‭ ‬مقاومت‭ ‬بدنه‭ ‬اجرایی‭ ‬سازمانها‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬تغییرات‭ ‬و‭ ‬غیره‭ ‬باشد‭. ‬اما‭ ‬آنچه‭ ‬مهم‭ ‬است،‭ ‬اگر‭ ‬پنجره‭ ‬واحدی‭ ‬تشکیل‭ ‬شود‭ ‬که‭ ‬تحت‭ ‬تأثیر‭ ‬مداخله‭ ‬های‭ ‬انسانی‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬سطوح‭ ‬کارشناسی‭ ‬باشد‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬آسیب‭ ‬پذیر‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬نمی‭ ‬تواند‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬برنده‭ ‬میزها‭ ‬و‭ ‬امضاهای‭ ‬طلایی‭ ‬باشد‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬شاخصه‭ ‬های‭ ‬یک‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬خوب‭ ‬باید‭ ‬همین‭ ‬آیتم‭ ‬باشد‭ ‬در‭ ‬غیر‭ ‬اینصورت‭ ‬شبیه‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬هاون‭ ‬کوبیدن‭ ‬است‭. ‬

موضوع‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬شاید‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهمترین‭ ‬آیتم‭ ‬های‭ ‬فضای‭ ‬کسب‭ ‬و‭ ‬کار‭ ‬محسوب‭ ‬شود‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬عمده‭ ‬ناراحتی‭ ‬فعالان‭ ‬اقتصادی‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬گرفتار‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬بروکراسی‭ ‬کُند‭ ‬و‭ ‬پیچیده‭ ‬صدور‭ ‬مجوزهای‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬است‭. ‬بسیار‭ ‬هم‭ ‬عجیب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬استان‭ ‬کرمان‭ ‬پیرامون‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬جلسات‭ ‬متعددی‭ ‬گذاشته‭ ‬می‭ ‬شود،‭ ‬وقت‭ ‬و‭ ‬هزینه‭ ‬بسیاری‭ ‬صرف‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬اما‭ ‬هنوز‭ ‬در‭ ‬نقطه‭ ‬شروع‭ ‬گرفتار‭ ‬مانده‭ ‬ایم‭. ‬

چندان‭ ‬روشن‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬چه‭ ‬عاملی‭ ‬جلوی‭ ‬تشکیل‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬منطقی‭ ‬و‭ ‬متکی‭ ‬به‭ ‬سیستمی‭ ‬که‭ ‬مداخله‭ ‬سلیقه‭ ‬ای‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬حداقل‭ ‬برساند،‭ ‬را‭ ‬می‭ ‬گیرد‭. ‬البته‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬دلیل‭ ‬به‭ ‬عدم‭ ‬درک‭ ‬درست‭ ‬موضوع‭ ‬بر‭ ‬میگردد‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬بی‭ ‬انگیزگی‭ ‬در‭ ‬اجرای‭ ‬آن‭. ‬

وقتی‭ ‬در‭ ‬قرن‭ ‬21‭ ‬نتوانیم‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تکنولوژی‭ ‬پیشرفته‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬روز‭ ‬دنیا‭ ‬مجهز‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬هنوز‭ ‬از‭ ‬رویه‭ ‬های‭ ‬وقت‭ ‬کش‭ ‬و‭ ‬هزینه‭ ‬بر‭ ‬سنتی‭ ‬استفاده‭ ‬می‭ ‬کنیم‭ ‬نشان‭ ‬می‭ ‬دهد‭ ‬که‭ ‬سیستم‭ ‬اجرایی‭ ‬جامعه‭ ‬ما‭ ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬غربالگری‭ ‬جدید‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬روح‭ ‬تازه‭ ‬ای‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬دمیده‭ ‬شود‭. ‬افراد‭ ‬با‭ ‬انگیزه‭ ‬و‭ ‬صاحب‭ ‬ایده‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬کار‭ ‬بیایند‭ ‬و‭ ‬امور‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بهترین‭ ‬نحو‭ ‬مدیریت‭ ‬نمایند‭. ‬دیگر‭ ‬تفکر‭ ‬سنتی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جامعه‭ ‬جوابگو‭ ‬نخواهد‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬منجر‭ ‬به‭ ‬عقب‭ ‬افتادن‭ ‬از‭ ‬قافله‭ ‬جهانی‭ ‬می‭ ‬شود‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬مشکلاتی‭ ‬که‭ ‬امروز‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬نامساعد‭ ‬بودن‭ ‬فضای‭ ‬کسب‭ ‬و‭ ‬کار‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬یاد‭ ‬می‭ ‬کنیم‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬کاملاً‭ ‬بدیهی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬رفع‭ ‬شده‭ ‬اند‭. ‬

بنابراین‭ ‬برای‭ ‬موفقیت‭ ‬در‭ ‬پیاده‭ ‬سازی‭ ‬مکانیسیم‭ ‬پنجره‭ ‬واحد‭ ‬سرمایه‭ ‬گذاری،‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬کاملاً‭ ‬مکانیزه‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬حداقل‭ ‬مداخله‭ ‬انسانی‭ ‬بایستی‭ ‬کمر‭ ‬همت‭ ‬بست‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬عزم‭ ‬عمومی‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬تشکیل‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬افراد‭ ‬دلسوز،‭ ‬خردمند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬پشتکار‭ ‬کمک‭ ‬گرفت‭. ‬

 

‭* ‬دبیر‭ ‬هیئت‭ ‬رییسه‭ ‬اتاق‭ ‬بازرگانی‭ ‬کرمان